Bài viết
04:59:00 19/10/2026Ai mà ngờ, sang đến châu Phi rồi mà mình lại có cảm giác quen quen như đang đi trong một làng cổ ở châu Âu như thế chứ. Chẳng là mình có ba ngày ở Nice - một thành phố miền Nam nước Pháp - rồi mới bay sang Ma Rốc, nên có tranh thủ ghé thăm Èze – một ngôi làng cổ nằm cheo leo trên sườn núi và nhìn xuống Địa Trung Hải. Màu sắc của Èze và Chefchaouen dĩ nhiên chẳng liên quan. Èze thì có màu nâu vàng tự nhiên của đất đá đã thấm đẫm mưa nắng cùng dáng vẻ trầm mặc đặc trưng của một ngôi làng miền Nam nước Pháp. Chefchaouen thì xanh từ ngoài vào trong, từ nhà ra ngõ và còn là một kiểu màu sắc khá “ồn ào”. Tuy thế, cái cách xây dựng hai ngôi làng nương theo hình thể ngọn núi thì rất dễ làm người ta liên tưởng cái này lấy cảm hứng từ cái kia. Thứ khiến mình có cảm giác quen quen có lẽ là những ngôi nhà bám vào địa hình sườn núi và những lối đi nối tiếp nhau theo độ cao. Cả hai nơi đều có những con đường dốc nhỏ và những khúc quanh cứ đi một đoạn lại mở ra những góc nhìn khác. Nhưng chắc chẳng có sự vay mượn học tập kiến trúc ở đây đâu. Khi tìm đến một sườn núi và xây dựng một nơi chốn để định cư, con người hẳn đã phải tìm cách len vào những nếp gấp của núi rừng, tận dụng từng khoảng đất có thể dựng nhà hay mở lối đi. Những điều kiện sống tương tự đôi khi tạo ra những hình thái không gian tương tự, dù hai nơi chẳng có quan hệ họ hàng gì với nhau. Thế nên, liên tưởng của mình có lẽ chỉ là hệ quả do vừa rời Èze chưa lâu thì đã gặp gỡ Chefchaouen, chứ chẳng có bằng chứng nào cho thấy hai nơi này có gốc gác thân thuộc cả.
Quay lại với nhân vật chính của bài viết hôm nay: Chefchaouen. Mình muốn nói tới cái màu xanh “ồn ào” này. Thật sự, vừa bước ra từ sa mạc khô cháy, đi lên một vùng núi mà theo tương quan với những vùng đất khác của Ma Rốc thì phải nói là khá là nhiều cây xanh, thế mà lại đụng trúng màu xanh hết sức đậm đà của Chefchaouen, mình có cảm giác thanh niên này thật sự muốn “chơi trội”. Theo thông tin trên internet thì nguồn gốc chính xác của truyền thống sơn xanh vẫn chưa có lời giải thống nhất. Có giả thuyết liên hệ màu xanh với cộng đồng người Do Thái và ý nghĩa tâm linh của nó; những cách giải thích khác lại gắn với điều kiện sinh hoạt hoặc quá trình phát triển của thành phố; chưa có cơ sở đủ chắc chắn để kết luận một lý do duy nhất đã khiến cả Chefchaouen xanh lên như ngày nay. Vậy nên, nếu được phép tóm tắt theo cách ít học thuật nhất, mình xin mạnh dạn đề xuất giả thuyết: “Chúng tôi thích thế!”
Chỉ có thể là vì thích thế nên thay vì chọn một màu dìu dịu cho hòa hợp với cảnh quan tự nhiên, người ta mới sơn một màu sắc vô cùng cạnh tranh với sắc xanh của núi rừng và tương phản rõ rệt với sắc độ của nền đất đá như thế. Cũng chỉ có thể là vì thích thật nên mới đủ kiên trì để duy trì được màu sắc nổi bật đến thế trên diện rộng. Mà dù lý do ban đầu là gì, rõ ràng chiến lược này có tác dụng, vì bây giờ cả thế giới đã biết đến Chefchaouen như một “thành phố màu xanh”. Du khách đổ đến ngôi làng nhỏ này để có những bức ảnh kỷ niệm với phông nền đặc trưng, mà chỉ cần nhìn qua cũng biết họ vừa đặt chân đến đâu. Và Tina cũng thế!
Chefchaouen qua những khung hình
Mỗi khung hình là một lát cắt, là cách một câu chuyện được mở ra: từ những lối đi quanh co dẫn tới lịch sử hình thành, từ một cửa hàng rực rỡ sắc màu dẫn tới những ngành nghề thủ công địa phương và cách người dân duy trì sinh kế. Mình có một thói quen là thường về nhà, xem lại ảnh rồi mới tiếp tục tìm hiểu về nơi mình đã đi qua. Mình thích để lần đầu tiên gặp gỡ một vùng đất diễn ra mà không có quá nhiều thông tin định sẵn trong đầu, để những gì mình nhìn thấy và cảm nhận được đến với mình một cách tự nhiên nhất.
Tất nhiên, nếu trong chuyến đi có người trực tiếp kể chuyện thì cũng rất hay, vì đó là trải nghiệm theo thời gian thực, khi mắt thấy, tai nghe và những câu chuyện được kể ngay tại nơi chúng diễn ra. Còn khi đã về nhà, nhìn lại những bức ảnh rồi mới bắt đầu tìm hiểu lại là một trải nghiệm tổng hòa theo kiểu khác. Khi ấy, những gì đã thấy không còn đứng riêng lẻ mà bắt đầu kết nối với kiến thức mới, với hồi tưởng, cảm xúc về những nơi chốn mình từng đi qua. Có những chi tiết lúc ở đó mình chẳng mấy để tâm, nhưng khi xem lại ảnh và biết thêm câu chuyện phía sau thì chúng sẽ đáng nhớ hơn rất nhiều. Thế nên một chuyến đi có khi không kết thúc vào ngày mình rời khỏi nơi ấy, mà hành trình ấy vẫn tiếp tục trong những lần mình mở lại ảnh, tìm hiểu thông tin, bắt tay vào viết gì đó để kể lại và bất chợt nhận ra rằng hóa ra mình đã nhìn thấy nhiều điều hơn những gì mình tưởng.
